Marcin Klonowski

aplikant adwokacki

Specjalizuję się w sprawach karnych gospodarczych i skarbowych. Bronię oskarżonych. Zabezpieczam majątkowe interesy spółek w trakcie śledztw i spraw sądowych. Tworzę procedury ograniczające ryzyko kar finansowych za przestępstwa w spółkach. Przygtowuję doktorant z procesu karnego na WPiA UJ.
[Więcej >>>]

Skontaktuj się

Czy członek rady nadzorczej odpowie za przestępstwo zarządu?

Marcin Klonowski19 grudnia 2018Komentarze (0)

W dniu 13 grudnia 2018 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano kolejną wersję projektu ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Najprawdopodobniej w tej formie projekt trafi do Sejmu. Najważniejsza zmiana wprowadzona w projekcie polega na stworzeniu nowego przestępstwa wymierzonego w członków rad nadzorczych i komisji rewizyjnych. Jakie konkretne ryzyka powstaną po zmianie prawa?

Członkowie rad nadzorczych i komisji rewizyjnych na cenzurowanym.

Zmiana projektu i nowe przestępstwo to efekt zaleceń i próśb Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Widomym efektem nowej regulacji będzie znaczące zwiększenie ryzyka członków rad nadzorczych i komisji rewizyjnych. Po zmianie prawa ich odpowiedzialność nie będzie iluzoryczna.  Za co więc tym razem ustawodawca chce ścigać członków rad nadzorczych? Przepis brzmi następująco:

“Członek rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, który przez choćby nieumyślne niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku stworzył warunki umożliwiające popełnienie przestępstwa określonego w art. 296 § 1-4 lub nie zapobiegł popełnieniu takiego przestępstwa podlega karze do lat 3″.

Od zarządu do rady nadzorczej.

Warunkiem ukarania będzie to, że niedopełnienie obowiązków spowodowało np. działanie na niekorzyść spółki przez jednego z członków zarządu. W praktyce postawienie zarzutu o takie działanie członkowi zarządu nie jest trudne. Szczególnie wtedy, gdy spółka działa w sektorze nie do końca zrozumiałym dla organów ścigania. Na przykład w związku z transakcjami na instrumentach finansowych czy na rynku nowych technologii. Niezrozumienie decyzji biznesowych prowadzić może do przekonania organów o nielegalnej działalności spółki. A wtedy, jak po sznurku, zarzuty otrzymać mogą członkowie zarządu, a dalej na mocy nowych przepisów – właśnie członkowie rad nadzorczych.

Kiedy członek rady nadzorczej nie dopełnia swoich obowiązków?

Członek rady nadzorczej będzie mógł zostać pociągnięty do odpowiedzialności, jeśli nie dopełnił swoich obowiązków. O zakresie tych obowiązków decydują dwa elementy: po pierwsze ustawy (przede wszystkim k.s.h.), a po drugie, akty korporacyjne (umowa spółki z o.o. czy statut spółki akcyjnej). Kwestie niedopełnienia obowiązków trzeba będzie analizować w realiach konkretnej spółki.  Zarówno w spółce z o.o. jak i w spółce akcyjnej członkowie rad nadzorczych zobowiązani są do stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Ponadto, umowa spółki lub statut mogą przewidywać obowiązek uzyskania przez zarząd zgody rady nadzorczej na pewne czynności. Nie ulega wątpliwości, że zakres obowiązków tych osób jest szeroki. Nowe prawo ma rękami prokuratora zabezpieczać wywiązywanie się z tych obowiązków. Dla popełnienia przestępstwa wystarczy choćby nieumyślne niedopełnienie obowiązków. Oznacza to, że wystarczy zwykłe niedbalstwo, nieprawidłowe przeanalizowanie decyzji biznesowej, nietrafna ocena przy nadzorze, a członek rady nadzorczej będzie mógł trafić przed sąd.

Czym jest stworzenie warunków do przestępstwa lub nie zapobiegnięcie przestępstwu? 

Aby członek rady nadzorczej mógł ponieść karę konieczne jest aby swoim działaniem stworzył warunki do przestępstwa lub aby mu nie zapobiegł, pomimo tego, że mógł to zrobić gdyby dobrze wywiązał się z obowiązków kontrolnych. W jaki sposób osoba z rady nadzorczej może stwarzać warunki do przestępstwa? Jest to ciekawe, ponieważ uprawnienia rad nadzorczych realizowane są najczęściej post factum, a więc już po popełnieniu przestępstwa przez członków zarządu. Pojęcie warunków umożliwiających popełnienie przestępstwa jest bardzo nieprecyzyjne i rodzi duże ryzyko uznaniowości w działaniu prokuratury. Czy może chodzić tu tylko o ogólne warunki, rodzące przekonanie u zarządu, że nie muszą obawiać się kontroli członków rady? W tym momencie trudno odpowiedzieć na to pytanie ale przepis daje pole do takiej interpretacji.

Co więcej, członkowie rad nadzorczych mają również odpowiadać za to, że nie zapobiegli popełnieniu przestępstwa. Czy oznacza to, że konieczne jest wdrożenie procedur stałej kontroli? Trzeba zauważyć, że uprawnienia kontrolne i nadzorcze nie mogą prowadzić do zdławienia aktywności spółki i działań zarządu. Konieczne jest zatem uwzględnienie funkcji organów korporacyjnych. Członkowie rad nadzorczych nie będą mogli odpowiadać za działania, których nie mieli możliwości skontrolować. Również tutaj przepis daje duże pole do uznaniowości, a ta w biznesie zawsze prowadzi do dużych ryzyk finansowych i osobistych.

Nieprecyzyjne przepisy.

Projektowane przepisy rodzą duże ryzyko nadużyć ze strony organów ścigania. Nowe przestępstwo jest bardzo nieprecyzyjne. Przepisy zdają się czynić członków rad nadzorczych odpowiedzialnymi za wszystkie działania zarządów. Szczególnie groźna może okazać się w praktyce odpowiedzialność za nie zapobiegnięcie przestępstwu. Czyli za nieumyślne zaniechanie pewnych obowiązków nadzorczych. W praktyce, jeśli członkowi zarządu zostaną przedstawione zarzuty, osoby z rady nadzorczej nie będą mogły spać spokojnie. O sposobie procedowania projektu i jego zmianach będę pisał w moich kolejnych postach.

Jeśli chcesz być na bieżąco z nowymi ryzykami wynikającymi ze zmiana prawa karnego zapraszam do subskrypcji mojego bloga. Zapraszam do lektury moich innych wpisów dotyczących projektu ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych

Etap procesu legislacyjnego: projekt w trakcie prac rządowych. Stan prawny wg projektu z 13.12.2018 r.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: 517 666 461 e-mail: mklonowski@chmielniak.com.pl


Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /home/emarketi/domains/bezzarzutu.com.pl/public_html/wp-content/themes/thesis_189/lib/classes/comments.php on line 43

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Łukasz Chmielniak Kancelaria Adwokacka Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Łukasz Chmielniak Kancelaria Adwokacka z siedzibą w Katowicach.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem info@chmielniak.com.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: